جستارهای فلسفه دین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، گروه فلسفه و حکمت اسلامی

2 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد

10.22034/philor.2024.2018616.1462

چکیده

از جمله رویکردهای بررسی مفهوم دعا در الهیات، رویکرد معرفت‌شناختی دعا است که در آن امکان باور به استجابت دعا مورد تامل قرار گرفته است. از منظر برخی از فیلسوفان دین مانند دیویسون، اطمینان و یقین به استجابت دعا امکان‌پذیر نیست چرا که علل گوناگونی به جز دعای بندگان در وقوع یک پدیده ممکن است موثر باشد. علاوه بر این پوشیده بودن انگیزه خداوند از تحقق واقعه مورد نظر، احتمال وصول به این یقین را ضعیف‌تر می‌سازد. در مقابل برخی از الهیدانان مانند چوی وصول به این یقین را با توجه به شواهد مقارن با وقوع پدیده مورد نظر امکان‌پذیر می‌دانند. در نوشتار حاضر از رهگذر مطالعه تطبیقی دیدگاه دیویسون و چوی و بررسی دلایل هر کدام تلاش شده است تا تحلیلی از یقین مطلوب در ساحت الهیات دعا مطرح شود. استدلال از راه بهترین تبیین به واسطه شواهد موجود و نیز وجود برخی از شواهد و مویدات درون دینی به مثابه تضمین معرفتی استجابت دعا، می‌تواند فرضیه استجابت دعا به واسطه دعای بندگان را تقویت کند.

کلیدواژه‌ها

منابع
قرآن کریم
الصحیفة السجادیة
حلوانى، حسین بن محمد بن حسن بن نصر (1408ق). نزهة الناظر و تنبیه الخاطر، قم‏: مدرسة الإمام المهدی عجل الله تعالى فرجه الشریف.
طوسى، محمد بن الحسن (1411ق). مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد، بیروت: مؤسسة فقه الشیعة.
کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق (1407ق‏). الکافی، ج‏2، محقق و مصحح على‌اکبر غفارى و محمد آخوندى، چاپ چهارم، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
 
The Holy Quran
Al- Ṣaḥīfa al-Sajjādiyya (The Scripture of al-Sajjad)
Basinger, D. (1995). “Petitionary Prayer: A Response to Murray and Meyers”, Religious Studies, 31, pp. 475-484.
Choi, I. (2003). “Is Petitionary Prayer Superfluous?”, unpublished manuscript presented at the Eastern Division Meeting of the Society of Christian Philosophers, Asbury College, 5 December.
Choi, I. (2016). “Is Petitionary Prayer Superfluous?”, in Jonathan Kvanvig (ed.), Oxford Studies in Philosophy of Religion, Volume 7, online ed.: Oxford Academic, 24 Mar. 2016, https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198757702.003.0002, accessed 19 Dec. 2023.
Cohoe, C. (2014). “God, Causality, and Petitionary Prayer”, Faith and Philosophy, 31, pp. 24–45.
Davison, S. A. (2009). “Petitionary Prayer”, in Thomas P. Flint and Michael Rea (eds), The Oxford Handbook of Philosophical Theology, Oxford University Press, pp. 286–305.
Davison, S. A. (2011). “On the Puzzle of Petitionary Prayer: Response to Daniel and Frances Howard-Snyder”, European Journal for Philosophy of Religion 3 (1), pp. 227 - 237.
Davison S. (2017). Petitionary Prayer: A Philosophical Investigation, New York: Oxford University Press.
Flint, T. (1998). Divine Providence: The Molinist Account, Ithaca: Cornell University Press.
Ḥalawānī, Ḥ. (1987). Nuzhat al-nāẓir wa tanbīh al-khāṭir (The excursion for the observer and the alert for the mind), Qom: Madrasa al-Imam Mahdi. [In Arabic]
Howard-Snyder, D., and Howard-Snyder, F. (2010). “The Puzzle of Petitionary Prayer”, European Journal for Philosophy of Religion, 3: pp. 43–68.
Al-Kulaynī, M. (1986). Al-Kafī (The Sufficient), Tehran: Dar al-kutub al-Islamiyya. [In Arabic]
Murray, M. J. (2004). “God Responds to Prayer”, In Contemporary Debates in Philosophy of Religion, eds. M. L. Peterson and R. J. VanArragon, Oxford: Blackwell, pp. 242–255 & 264–265
Pickup, M. (2018). “Answer to Our Prayers: The Unsolved but Solvable Problem of Petitionary Prayer”, Faith and Philosophy, 35 (1), pp. 84-104.
Plantinga, A. (2000). Warranted Christian Belief, Oxford: Oxford University Press.
Reed, B. "Certainty", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, (spring 2022 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = https://plato.stanford.edu/archives/spr2022/entries/certainty/. Accessed 22 Dec. 2023.
Al-Ṭūsī, M. (1990). Miṣbāḥ al-mutahajjid wa silāḥ al-mutaʿabbid (The Guide for those who keep vigil to worship and the weapon of the devotee), Beirut: Fiqh al-Shia. [In Arabic]