جستارهای فلسفه دین
تحلیلی بر زمینه های شکل گیری دیدگاه روان شناختی دین از منظر فروید

غلامحسین خدری

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1400، صفحه 1-19

چکیده
  تبیین و تحلیل روان گرایانه (کاوش در لایه های پنهان روان ناخود آگاه) از ریشه های تاریخی و ماهیت دین ، از سوی فروید (1856-1939م) روانکاو اتریشی، هنوز هم در شمار معروف ترین نظریه های متداول در حوزه "روان شناسی دین" در عالم معاصر است.وی که هرگز نتوانست از یکطرف با وجه ربانی خداگونه گی انسان از در آشتی بر آید و از سوی دیگر با کشش مفرطش به روان تحلیلگری ...  بیشتر

الحاد هستی‌شناختی نیچه و آثار روانی- فرهنگی آن

امیرعباس سولی‌خانی؛ قدرت‌الله قربانی

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1400، صفحه 21-42

https://doi.org/10.22034/philor.2022.553482.1393

چکیده
  پرسش‌هایی چون آیا خدایی هست؟ و آیا اعتقاد به خدا، زندگی را معنادار می‌سازد؟ از جمله زنده‌ترین پرسش‌های فلسفی هستند و نیچه به هردو پرداخته است. او با طرح صورتی از استدلال اختفای الهی وجود خدا را نفی کرده و برآن است که اگر تعریف ادیان توحیدی از خدا را پذیرا شویم، نمی‌توانیم سکوت وی را در طول تاریخ و در عرض جغرافیا توجیه نماییم. نیچه ...  بیشتر

الاهیات اولویت: تحلیل دیدگاه ابوالحسین بصری در مسئله "خدا و جهان"

محمدمهدی جندقیان؛ رضا اکبری

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1400، صفحه 43-65

https://doi.org/10.22034/philor.2022.555081.1400

چکیده
  "الاهیات اولویت" عنوانی است که برای نظامِ الاهیاتی ابوالحسین بصری در بررسی مسئله­ی فعل الاهی یا مسئله­ی عام­تری که امروز با عنوان "خدا و جهان" شهرت یافته است، معرفی شده است. ابتناء الاهیات او بر نظریه­ی اولویتِ علّی-معلولی و نه ضرورت بود. او معتقد بود چون جهان، اشیاء و روابط درونِ آن مخلوق خدای مختار است، بنابراین روابطِ طبیعی ...  بیشتر

خداباوری و خداناباوری، چیستی دگرگونی اندیشه آنتونی‌فلو

مسعود خوش‌طینت؛ امیر محبیان؛ مهدی نجفی افرا

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1400، صفحه 67-87

https://doi.org/10.22034/philor.2022.552995.1392

چکیده
  پرسش از آغاز و انجام هستی، از جمله مباحث بنیادینی است که فلاسفه با رویکردهای مختلفی مانند قرینه‌گرایی به آن پرداخته‌اند. آنتونی فلو یکی از فیلسوفان قرینه‌گرایی است که در طول دو دوره حیات علمی خود با تکیه بر قرائن، به دنبال واکاوی خداباوری بوده و ابتدا به خداناباوری و سپس به خداباوری روی می‌آورد. البته دگرگونی باور او به خداوند به ...  بیشتر

بررسی رابطه ایمان و کفر با علم در کلام صدرالمتألهین و عین القضاه همدانی

سمیه امیری؛ عباس احمدی سعدی؛ محمد علی اخگر

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1400، صفحه 89-108

https://doi.org/10.22034/philor.2022.554755.1396

چکیده
  از دیر زمان در تمدن اسلامی و مسیحی، متفکران و الهیدانان، درباره مفهوم ایمان و کفر و مسائل پیرامون آن‌ها با رویکردهای مختلف تفسیری، فلسفی، کلامی و عرفانی مباحث فراوانی مطرح نموده‌اند. این مباحث بازتاب اجتماعی فراوانی همچون تکفیر و تقدیس به همراه داشته است. عین القضاۀ همدانی پس از بیان تفاوت علم و معرفت، راه شناخت حقیقی را طوری ورای ...  بیشتر

ایمان، عقلانیت و زندگی اخلاقی از دیدگاه کرکگور و مطهری

متین السادات عرب زاده؛ امیرحسین خداپرست

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1400، صفحه 109-130

https://doi.org/10.22034/philor.2022.557293.1402

چکیده
  کرکگور با موضعی ایمان‌گرایانه به تحلیل رابطه‌ی ایمان و عقل می‌پردازد. او معتقد است عقلانی کردن ایمان امری متناقض است و هرگز نمی‌شود ایمان را، که شور و حقیقتی انفسی است، در بند عقلانیت گرفتار کرد. مطهری، برخلاف این نگرش ایمان‌گرایانه، عقیده دارد مبنای ایمان عقلانیت است، هرچند طریق انفسی یا راه فطرت نیز در وصول به حقیقت نقش‌آفرین ...  بیشتر

بررسی دیدگاه نلسون پایک در باب ناسازگاری میان قدرت و خیر خواهی مطلق خداوند

نرگس کریمی واقف؛ عبدالرسول کشفی؛ محمدرضا بیات

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1400، صفحه 131-154

https://doi.org/10.22034/philor.2022.557781.1405

چکیده
  بحث در باب سازگاری یا ناسازگاری میان قدرت مطلق خداوند و خیرخواهی مطلق او از مباحث اساسی در فلسفه دین از گذشته تا کنون بوده است. از نگاه برخی فیلسوفان دین، لازمه قدرت مطلق خداوند، امکان ارتکاب افعال ضداخلاقی از جانب اوست که با خیرخواهی وی ناسازگار است؛ و لازمه خیرخواهی مطلق او عدم امکان افعال ضداخلاقی است که با قدرت مطلق وی ناسازگار ...  بیشتر

اقالیم معرفت دینی: نگاهی فراسوی معرفت سکولار و معرفت دینی در نگاه علامه جعفری

شبنم فرجی؛ سید جواد میری

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1400

https://doi.org/10.22034/philor.2022.557762.1404

چکیده
  علامه جعفری با تکیه بر مفهوم «فرهنگ مشترک بشری» اندیشمندان مختلف در ازمنه و جوامع گوناگون را با یک دید کل‌نگرانه مورد توجه قرار می‌دهد و با روش‌شناسی خاص خود، معرفت دینی را به گونه‌ای صورت‌بندی می‌کند که توجه به آن، ما را به بازنگری و بازاندیشی حوزه‌های متفاوت اندیشه و الگوهای فکری رایج دعوت می‌کند. او معرفت دینی را برآیند ...  بیشتر