شمول‌گرایی نجات از دیدگاه کارل رانر و استاد مطهّری و نقش آن در گفتگوی اسلام و مسیحیت

نوع مقاله: مقاله ترویجی

نویسنده

یزد-میبد -دانشگاه میبد-دانشکده علاوم انسانی -گروه فلسفه و حکمت اسلامی

چکیده

از جمله مباحثی که نقش مؤثّر و سازنده‌ای در تأثیر و کارآمدی گفتگوهای ادیان، خصوصاً اسلام و مسیحیّت و چگونگی ارتباط پیروان این‌دو دین می‌تواند داشته باشد، تبیین جایگاه نجات و رستگاری و سرنوشت پیروان این‌دو دین و به تعبیری بحث «شمول‌گرایی نجات» است که با بررسی و آسیب‌شناسی گفتگوها و ارتباطات صورت گرفته بین ادیان مختلف مخصوصاً اسلام و مسیحیّت، یکی از این آسیب‌ها، نگاه و رویکرد «حقّ و باطل» بودن طرفین گفتگو به یکدیگر است که در این مقاله با روش تحلیلی، تطبیقی به دنبال تبیین مبانی مشترک اعتقادی و دینی اسلام و مسیحیّت هستیم. با توجه به متون دینی و علل و شرایطی خاصّ، پیروان هر دو دین می‌توانند اهل نجات و رستگاری باشند در نتیجه، متفکّران هردو دین با رویکردی متفاوت، که مبنی بر پذیرش صادقانه یکدیگر و پرهیز از نگاه حقّ و باطل است، در گفتگوها شرکت کرده و می‌توانند از منافع مشترک گفتگوها -که تقویت صلح و ثبات و عدالت جهانی است- بهرمند شوند.
استاد مطهّری از غیر مسلمانانی که به دین حقّ زمان (اسلام) دست نیافته و معرفت پیدا نکرده‌اند، چنان‌چه این عدم دستیابی و معرفت، به‌دلیل تقصیر و کوتاهی و عناد یا تعصّب  آنها نبوده و فطرتاً در برابر حقّ تسلیم باشند، باتوجه به خداپرستی و صدق نیّت و اعمال نیک و اخلاقی خود می‌توانند اهل نجات باشند که از آنها به «مسلمانان فطری» تعبیر کرده‌اند. در دین مسیحیّت کارل رانر از متکلّمان معاصر مسیحیّت کاتولیک  با طرح نظریة «شمول‌گرایی نجات» و بازخوانی و تعریف جدیدی از مفهوم «فیض جاودان الهی» در درون انسآنها، غیرمسیحیانی را که به این فیض الهی و ندای درونی و وجدانی خود پاسخ داده و به خدا ایمان داشته باشند و اعمال اخلاقی نیک انجام دهند «مسیحیان گم‌نام»  نامیده است و می‌توانند نجات یابند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Inclusive of salvation and interreligious dialogue in the point of view of Motahari and Karl Rahner

نویسنده [English]

  • Mohsen Marvinam
University of Maybod,Faculty of theology,Philosophy course
چکیده [English]

Among the issues that have an effective role in the dialogue between Islam and Christianity and how the followers of these two religions can have, is to explain the place of the fate of the followers of the two religions, In this article, an analytical, comparative method seeks to explain the foundations and The common religious beliefs of Islam and Christianity, which according to the religious texts and the specific causes and circumstances of the followers of both can be saved.
Motahhari's professor believes non-Muslims who have not gained to the right religion of time (Islam), if this lack of knowledge and achievement is not due to their fault and shortcomings, or their prejudices, and are arbitrarily opposed to the right to surrender, according to Godliness And the truthfulness of their intentions and their moral and moral deeds can be called salvation, from which they have been interpreted as "innate Muslims." And in the Christian religion, Karl Rahner, of the contemporary Catholic Christian theologians, by proposing the theory of the "inclusiveness of salvation," and refreshing and redefining the concept of "eternal grace" within human beings, the non-Christians who respond to this divine grace and their inner voice and conscience Given and believing in God and doing good moral deeds, they are called "unknown Christians" and can be saved.

کلیدواژه‌ها [English]

  • salvation
  • interreligious dialogue
  • Anonymous Muslims
  • Anonymouse christrians
منابع:
1- قرآن کریم.
2 - کتاب مقدس، انجیل یوحنا.
3- محمّدرضا، فروتنی (1382). در پیشگاه حقیقت، مروری بر اندیشه‌های جان هیک، ماهنامه اخبار ادیان، شمارة 5.
 4- پترسون مایکل و دیگران (1376). عقل و اعتقاد دینی؛ درآمدی بر فلسفة دین، ترجمة احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، تهران: طرح نو، چاپ اوّل.
5- هیک، جان (1378). مباحث پلورالیزم دینی، ترجمة عبدالرحیم گواهی، تهران: انتشارات تبیان، چاپ اوّل.
6- جعفری،‌ محمّدتقی (1375). شرح نهج‌البلاغه، جلد دوّم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، چاپ اوّل.
7- دهخدا، علی‌اکبر(1377). لغت‌نامه دهخدا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوّم.
8 - راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد (1418). المفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارالمعرفه.
9- ربّانی گلپایگانی، علی (1376). کالبدشکافی پلورالیزم دینی، قم: فصل‌نامه نقد، سال اوّل، شمارة چهارم.
10-ریچاردز، گلین (1383). رویکردهای مختلف به پلورالیزم دینی، ترجمة رضا گندمی و احمدرضا مفتاح، قم: مرکز مطالعات ادیان و مذاهب، چاپ دوّم.
11-السّید، رضوان (1383). نگرش مسلمانان به مسیحیّت در قرون میانه، ترجمة حمیدرضا شریعتمداری، در گروه مؤلفان، از برخورد تا گفتگو؛ مقالاتی دربارة مناسبات اسلام و مسیحیّت، تهران: انتشارات لوح فکر.
12 - طباطبائی، محمّدحسین (1363). تفسیر المیزان، ج9، تهران: کانون انتشارات محمّدی.
13 - فیض کاشانی، ملّا محسن (بی‌تا). علم‌الیقین، ج 2، قم: انتشارات بیدار.
14-قدردان قراملکی، محمّدحسن (1376). کافر مسلمان و مسلمان کافر، مجلة کتاب نقد، پاییز، شمارة 4.
15-کربلایی پازوکی، علی(1385). رستگاری و نجات پیروان ادیان از دیدگاه جان هیک و علّامه طباطبائی و استاد مطهّری، مجلّة اندیشة دینی دانشگاه شیراز، شمارة 20.
16- کلینی، محمّدبن‌یعقوب (1375). اصول کافی، ج 2، کتاب الایمان و الکفر، باب اصناف الناس، قم: نشر ولی‌عصر.
17- لگنهاوزن، محمد (1378) بررسی دیدگاه متفکّران اسلام در مورد پلورالیزم، مقاله چاپ شده در کتاب مباحث پلورالیزم دینی، نوشتة جان هیک، تهران: انتشارات تبیان، چاپ اول.
18- محقّق داماد، سیّدمصطفی (1382). دین و گفتگوی تمدّن‌ها، فرهنگستان علوم، تهران: شمارة 20.
 
19 - مجلسی، محمّدباقر (1364). بحارالانوار، ج5، قم: انتشارات اسلامیّه.
20 – مصطفوی، حسن (1368). التحقیق فی کلمات القرآن‌الکریم، المجلد التاسع، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.
21 - مطهّری، مرتضی (1373). عدل الهی، تهران: انتشارات صدرا، چاپ نهم.
 22- ـــــ  (1369). وحی و نبوت، تهران: صدرا.
23 - ـــــ (1368). مجموعه آثار شهید مطهری، ج6 ، تهران: صدرا.
24- ـــــ (1392). آشنایی با قرآن، ج٦ ، تهران: صدرا.
25- موسوی‌خمینی، سیّدروح‌الله (1385). کتاب الطهاره، ج سوّم، مؤسسة تنظیم نشر آثار امام‌خمینی، تهران: چاپ دوّم.
26 – توماس، میشل (1377). کلام مسیحی، ترجمة حسین توفیقی، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، چاپ اوّل.
27 - نصر، سیّدحسین (1383). گفتگوی اسلام و مسیحیّت، ‌مجلّة هفت آسمان، شمارة 21.
28- Ayoub Mahmoud (2004). Christian Muslim Dialogue: Goals and Obstacles, The Muslim World Journal, Vol.94. Issues 3.
29- Hick, John (1980). God Has Many Names, Philadelphia: West Minster.
30- Fletcher, J, H, (2005). Rahner and religious diversity, In: D, Marmion. M, E, Hines (Eds.) New York: Cambridge University Press.
31- Karl, Rahner (2005). The Foundations of Christian Faith, Introduction to the Idea of Christianity, Trans, William Dych, New York: Crossed publishing.
32- Karl, Rahner (1974). Theological investigations; vol. 6 Concerning Vatican Council II, translated by Karl-H and Boniface, London: Darton. Longman and Todd Kruger.
33- Sullivan, Francis (2002). Muslims, Christians and Challenge of Interfaith Dialogue. New York: Oxford University Press.
  34- Marcia Elide (1987). Sin and Guilt, the encyclopedia of religion, Marcia Elide cotter worth, MacMillan.
35- Karl Rahner (1980). Christian and the Non-Christian Religions in John Hick and Brian hebbletwaite, eds, Christianity and other religions,Glasgow: Collins.
36- Wong, Norman. R, Karl Rahner (2001). Concept of the “Anonymous Christian”, Church & Society, Vol .4, No.1.