باور دینی و فضیلت عقلانی گشودگی ذهنی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه، مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران

2 دانشجوی دکتری فلسفة دین، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

گشودگی ذهنی غالباً در صدر فهرست فضایل عقلانی جای دارد که معرفت‌شناسان فضیلت‌گرا عرضه می‌کنند. این فضیلت دست‌کم در سه سطح ارزش اخلاقی- عقلانی خود را آشکار می‌کند؛ در سطح نخست، می‌تواند برای رفع تعارض‌ها و اختلاف‌های عقلانی مؤثر باشد. در سطح دوم، ارزیابی و سنجش دعاوی عقلانی را صورتی بهتر می‌بخشد و در سطح سوم، برای فهم دعاوی عقلانی ضروری است. باورنده‌ای که به این فضیلت عقلانی آراسته باشد، می‌تواند امیدوار باشد که شرایطی بهتر برای آراستگی به دیگر فضایل عقلانی همچون انصاف، صداقت، بی‌طرفی، بردباری، هم‌دلی، خلاقیت، و خودآیینی عقلانی و دست‌یابی به غایت آن‌ها، یعنی باور وجدان‌مدارانه و فضیلت‌مندانه، دارد. آراستگی به فضیلت گشودگی ذهنی برای متدینان تعیین‌کننده است. گرچه ممکن است باورها و تعهدهای دینی به سبب ارتباط اساسی خود با هویت باورنده مانع اتصاف به گشوده‌ذهنی به‌نظر آیند، اتصاف به این فضیلت است که می‌تواند شخصیت و باورهای باورندة متدین را وجدان‌مدار و فضیلت‌مندانه سازد. افزون بر این، روایت‌های دینی برآمده از کتب مقدس و زندگی الگوهای عقلی و اخلاقی در ادیان ابراهیمی شخصیت باورنده‌ای را تحسین می‌کنند که در برگرفت و نگه‌داشتِ باورهای دینی و دیگر باورهای خود گشوده‌ذهن باشد. نتیجه آن است که به‌نظر می‌رسد مطابق تلقی فضیلت‌گرایانه از توجیه باور دینی، گشودگی ذهنی و دیگر فضایل عقلانی مرتبط با آن نقشی اساسی در موجه‌بودن باور دینی دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Religious Belief and the Intellectual Virtue of Open-mindedness

نویسندگان [English]

  • Amirhossein Khodaparast 1
  • Ghazaleh Hojjati 2
چکیده [English]

Open-mindedness appears at the top of nearly every list of intellectual virtues presented by virtue epistemologists. This virtue reveals its moral- intellectual value, at least, at three levels; first, it can be useful in resolving intellectual conflicts and dissonances. Second, it can improve the evaluation and the assessment of rational claims and finally, it is necessary for the understanding of those claims. The believer, who has the merit of this intellectual virtue, can hope for being in a better position to have the other virtues like intellectual fairness, honesty, impartiality, patience, sympathy, creativity and autonomy and to reach to their end, i.e. conscientious and virtuous belief. Being well-equipped with the virtue of open-mindedness is determining for the religion followers. While it seems that religious beliefs and commitments are impediments to achieving open-mindedness due to their substantial ties with follower’s selves, it is the tint of the virtue and its corollaries that make the character and the beliefs of the followers conscientious and virtuous. Furthermore, the narratives, which arise from the scriptures and the lives of intellectual and moral exemplars in theistic religions, admire the character of a believer who takes and maintains his beliefs open-mindedly. Therefore, it seems that according to virtue approach to justification of religious belief, open-mindedness and the other relevant virtues have a fundamental role in the belief justification.

کلیدواژه‌ها [English]

  • open-mindedness
  • virtue epistemology
  • Intellectual virtue
  • religious belief