جستارهای فلسفه دین
1. بررسی انتقادی نظریة زایتگایستِ اخلاقیِ داوکینز

حمیدرضا آیت‌اللّهی؛ فاطمه احمدی

دوره 5، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، صفحه 1-21

چکیده
  داوکینز در دیدگاه «اخلاق ژنتیکی مبتنی بر نظریة تکامل» مدعی است که یک «زایتگایست اخلاقی» یا «روح زمانة اخلاقی» وجود دارد که در جوامع تکامل می‌یابد. وی با رد اصول اخلاقی مبتنی بر دین و مطلق‌گرایی اخلاقی معتقد است که ماهیت اخلاقیات بر اساس روح زمانه به‌سرعت در حال تغییر است و هر دوره‌ای اصول اخلاقی مختص به خود را می‌طلبد. ...  بیشتر

2. تبیین شمول‌گرایی دینی بر مبنای تشکیک صدرایی

محمدعلی اخگر

دوره 5، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، صفحه 23-44

چکیده
  مسئلة تعدد ادیان و پرسش‌های ذیل آن، ازجمله پرسش‌های حقانیت و نجات، حائز اهمیت دین‌شناسانة فراوانی هستند. در میان پاسخ‌های متعددی که به این مسئله داده شده است یکی از تقریر‌های شمول‌گرایانه‌ای که با بهره‌گیری از تعالیم فلسفة صدرایی و به طور خاص تمایز تشکیکی به نحو مجمل توسط برخی محققان مسلمان شکل گرفته است نوعی پاسخی است که می‌توان ...  بیشتر

3. طرحی برای برون رفت از معضل ارزش صدق؛ بر مبنای معرفت شناسی فلسفة ملاصدرا

اکرم عسکرزاده مزرعه؛ جلال پی کانی

دوره 5، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، صفحه 45-66

چکیده
  از نظر برخی از منتقدان اعتمادگرایی، نظریه‌های معرفت‌شناختی اعتمادگرایانه دچار معضل ارزش هستند. زاگزبسکی اعتقاد دارد برای حل این معضل باید رابطة میان بستر و زمینه و فرایند شکل‌گیری باور با باور را درونی کرد تا دچار معضل ارزش نباشد. این پژوهش درصدد بررسی این مسئله که آیا نظریة معرفت‌شناختی ملاصدرا قابلیت حل معضل ارزش را دارد؟ با ...  بیشتر

4. مسئلة خفای الهی از دیدگاه جان شلنبرگ و پل موزر

سکینه محمدپور؛ امیرعباس علیزمانی

دوره 5، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، صفحه 67-85

چکیده
  سنتی برای وجود خداوند را اصلاً قانع‌کننده نمی‌یابند. آن‌چه ممکن است بدتر از آن باشد، این است که بعضی از مردم با خلوص نیت در جست‌وجوی خداوند هستند، اما او را نمی‌یابند و ناچار می‌شوند با احساس ناخشنودی و دلسردی، این جست‌وجو را رها کنند. «خفای الهی» نامی است که فلاسفه بر این پدیده نهاده‌اند.  جان شلنبرگ، فیلسوف معاصر، معتقد ...  بیشتر

5. بررسی و سنجش برهان وجودشناختی بر مبنای دو نظریة معقولات ثانیه و نفسالأمر در فلسفة اسلامی

مهدی عباس زاده

دوره 5، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، صفحه 87-108

چکیده
  برهان وجودی یا وجودشناختی به دسته‌ای از استدلال‌های عقلی بر اثبات وجود خدا در فلسفة غرب اطلاق شده است که در آن‌ها کوشش می‌شود از خود مفهوم خدا یا واجب‌الوجود در ذهن انسان، و نه از ویژگی‌های مخلوقات خارجی، مستقیماً وجود خارجی خدا نتیجه گرفته شود. طرح برهان وجودی به معنای دقیق کلمه، با آنسلم در قرون وسطای مسیحی آغاز شد. این برهان ...  بیشتر

6. تصور موضوع در ادلة اثبات خدا، بررسی و نقد چند دیدگاه

نادر شکراللهی

دوره 5، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، صفحه 109-128

چکیده
  اثبات و نفی وجود هر موجودی فرع بر امکان تصور آن است. آیا خدا به تصور می­آید که بتوان از بودن یا نبودن او سخن گفت؟ گروهی تصور خدا را ممکن نمی­دانند. ظواهر بعضی از متون دینی و عرفانی همین است. اما مقصود این متون دینی و عرفانی، عدم امکان تصور حقیقت حق‌تعالی به علم حصولی است نه عدم امکان هر گونه تصوری. کسانی که تصور را ممکن می­دانند گاهی ...  بیشتر