جستارهای فلسفه دین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار فلسفه دین در دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

2 کارشناسی ارشد فلسفه دین، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

10.22034/rs.2021.37317.1440

چکیده

با مسئله شاهدمحور شر از سوی ویلیام رو کمابیش آشنا هستیم. رو وجود خدا یا (در مقالات متأخرش) احتمال وجود خدا را به خاطر نیافتن دلایل موجهِ خدا برای تجویز شرور رد می‌کند. خداباوران در مقابل، کوشیده‌اند از  دلایلِ موجه خدا برای تجویز شرور پرده بردارند و توجیهاتی با عنوان تئودیسه عرضه کنند. در این میان، خداباوری شک‌گرایانه در واکنش به مسئله شر، از راه دیگری می‌رود. ادعای خداباوری شک‌گرایانه این است که ما موجودات بشری از اساس شاید نتوانیم به دلایلِ موجه خدا برای تجویز شرور پی ببریم و از آنجا که نیافتن‌ِ دلیل از سوی ما انسان‌ها دلیل قو‌ی‌ای‌ به سودِ نداشتن‌ِ دلیل از سوی خدا نیست، برهان شر برای رد خدا سقوط می‌کند. ما در این مقاله ابتدا رویکرد خداباوری شک‌گرایانه به روایت ویلیام آلستون و مایکل برگمن را تبیین می‌کنیم و سپس بر اساس چالش‌هایی که دیگر فلاسفۀ دین و الاهیدانان پیش روی آنها قرار داده‌اند به این نتیجه می‌رسیم که رویکرد خداباوری شک‌گرایانه  هنوز نتوانسته است از حل آن چالش‌ها برآید. از آنجا که چالش‌ها از زوایای گوناگونی به این رویکرد وارد شده است، در این مقاله صرفاً چالش‌های اخلاقی را مد نظر قرار دادیم. ما در این مقاله چالش‌های یازده‌گانه‌ای را از متون مختلف فیلسوفان دین استخراج، صورت‌بندی وتحلیل کردیم و اشکالات و پاسخ‌های مجدد از هر دو طرفِ این منازعه را به دقت پی‌گرفتیم و در نهایت به این داوری رسیدیم که پاسخ‌های خداباروی شک‌گرایانه هنوز کافی و قانع‌کننده نیست و به نظر می‌رسد همچنان باید در جبهۀ مدافعه‌جویانۀ تئودیسه‌‌ در برابر برهان شر مقاومت کرد.

کلیدواژه‌ها

منابع
پورمحمدی، نعیمه، درباره شر، ترجمه مقالات برگزیده در فلسفه و الاهیات شر، دو مجلد، انتشارات طه، 1398
Almeida, Michael and Oppy, Graham, 2003, “Sceptical Theism and Evidential Arguments from Evil,” Australasian Journal of Philosophy, 81(4): 496–516.
Alston, William, 1991, “The Inductive Argument from Evil and the Human Cognitive Condition,” Philosophical Perspectives, 5: 29–67, reprinted in Howard-Snyder 1996b, 97–125.
Alston, William, 1996, “Some (Temporarily) Final Thoughts on Evidential Arguments from Evil,” in Howard-Snyder 1996, 311-332.
Bergmann, Michael and Rea, Michael (2005). “In Defence of Sceptical Teism: A Reply to Almeida and Oppy.” Australasian Journal of Philosophy 83(2): 241–51.
Bergmann, Michael, 2001, “Skeptical Theism and Rowe's New Evidential Argument from Evil,” Noûs, 35: 278–296.
Bergmann, Michael, 2009, “Skeptical Theism and the Problem of Evil,” in Flint, Thomas and Rea, Michael, Oxford Handbook of Philosophical Theology, Oxford: Oxford University Press, 375–399.
Bergmann, Michael, 2012, “Commonsense Skeptical Theism,” in Clark, Kelly and Rea, Michael (eds.), Science, Religion, and Metaphysics: New Essays on the Philosophy of Alvin Plantinga, Oxford: Oxford University Press.
Cullison,  Andrew , “Two New Versions of Skeptical Teism” in Dougherty, T., & McBrayer, J. P. (Eds.). (2014). Skeptical Theism: New Essays. Oxford University Press
Dougherty, T., & McBrayer, J. P. (Eds.). (2014). Skeptical Theism: New Essays. Oxford University Press.
Gale, Richard, “Some Difficulties in Theistic Treatments of Evil,” in Howard-Snyder 1996, 206-218.
Hasker, William (2010). »All too skeptical theism«, International Journal for Philosophy of Religion, 68(1/3), 15-29.
Jordan, Jeff, 2006, “Does Skeptical Theism Lead to Moral Skepticism?” Philosophy and Phenomenological Research 72.
Law, Stephen. (2015). “Sceptical theism and a lying God: Wielenberg’s argument defended and developed” Religious Studies, 51(1), 91–109.
Maitzen, Stephen. (2007). “Skeptical Theism and God’s Commands” Sophia, 46(3), 237–243.
Morriston, W. (2014). Skeptical Demonism: In Skeptical Theism: New Essays, Oxford University Press. 221–235
Morriston, Wes (2004) “The Evidential Argument from Goodness”, Southern Journal of Philosophy 42 (1):87-101.
Pereboom, Derk, 2005, “Free Will, Evil, and Divine Providence,” in Andrew Chignell, God and the Ethics of Belief, CUP.
Row, William, 2001. “Skeptical Theism: A Response to Bergmann.” Noûs 35: 297-303
Rowe, William, ‘The Problem of Evil and Some Varieties of Atheism,’. in American Philosophical Quarterly 16 (1979), pp. 335–341.
Russell, Bruce, 1996, “Defenseless,” in Howard-Snyder 1996, 193–206.
Schellenberg, J. L. 2014, “Skeptical Theism and Skeptical Atheism.” In Justin McBrayer Trent Dougherty, 2014. Oxford University Press.
 Timpe, Kevin, “Trust, Silence, and Liturgical Acts, Dougherty”, T., & McBrayer, J. P. (Eds.). (2014). Skeptical Theism: New Essays. Oxford University Press.
Tooley, Michael. 1991. “The Argument from Evil.” Philosophical Perspectives 5: 89-134.
Trakakis, N. N. ‘The Paradox of Humility and Dogmatism Dougherty”, T., & McBrayer, J. P. (Eds.). (2014). Skeptical Theism: New Essays. Oxford University Press.
Wielenberg, E. J. (2014). “Divine Deception” In Skeptical Theism: New Essays (pp. 236–249). Oxford University Press.
Wielenberg, E. J. (2015). “The parent–child analogy and the limits of skeptical theism” International Journal for Philosophy of Religion, 78(3), 301–314.
Wielenberg, Erik J. (2010). Sceptical Theism and Divine Lies. Religious Studies 46 (4):509-523.
Wykstra, Stephen, 2012, “Does Skeptical Theism Force Moral Skepticism? Hesitations over Bergmann’s Defense,” in Kelly James Clark and Michael Rea 2012, Oxford University Press, pp 30-37.