جستارهای فلسفه دین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای فلسفه دین دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه فلسفه دین دانشگاه تهران

چکیده

خداباوری شکاکانه یکی از انواع پاسخ‌های فیلسوفان خداباور در واکنش به مسئلۀ قرینه‌ای شر است. این رویکرد که خود دربردارندۀ مجموعه‌ای از آراست، با تکیه بر محدودیت قوای شناختی بشر و پیچیدگی و ژرفای واقعیت ارزشی، در ادعای گزاف‌بودن شرور تردید می‌افکند. این مقاله مبتنی بر آرای برگمن، از فیلسوفان برجستۀ این حوزه، است. برگمن با مطرح‌کردن فرض‌های شکاکانۀ خود که مبتنی بر اصل «نمونة بارز» هستند، می‌کوشد تا استدلال ویلیام رو را به‌ چالش بکشد. مقالات برگمن در این حوزه، تأثیرگذار و به‌شدت بحث‌برانگیز شدند. یکی از نقدهایی که به آرای او شده است، قرارگرفتن خداباوری شکاکانه در بن‌بستی اخلاقی است. منتقدان بر این باورند که این رویکرد هم از جنبۀ نظری اخلاق (توجیه اخلاقی) به بن‌بست می‌رسد، و هم از جنبۀ عملی اخلاق؛ از نظر آنان این موضع دقیقاً مخالف رویکرد ما در اخلاق روزمره است و به‌هیچ‌وجه مطلوب و پذیرفتنی نیست، لذا خداباوری شکاکانه پذیرفتنی نیست. برگمن درمقابل، گرچه محدودیت در حوزۀ ارزش‌ها را می‌پذیرد، آن را مانعی برای فعل اخلاقی نمی‌داند. این مقاله می‌کوشد ابتدا موضع برگمن را روشن کند، آن‌گاه به تقریر نقدهای واردشده و پاسخ‌های مطرح‌شده بپردازد. درنهایت روشن می‌‌شود با تکیه بر وظیفه‌گرایی اخلاقی و تاکید بر جایگاه اخلاقی متفاوت انسان و خداوند می‌توان از بن‌بست شکاکیت اخلاقی رهایی جست.

کلیدواژه‌ها

Aikin, Scott and Brian Ribeiro (2013). ‘Skeptical Theism, Moral Skepticism, and Divine Commands’, International Journal for the Study of Skepticism, 3.
Almeida, Michael and Graham Oppy (2004). ‘Reply to Bergmann and Rea’, in https://philarchive.org/archive/OPPEAF.
Almeida, Michael and Graham Oppy (2003). ‘Skeptical Theism and Evidential Arguments from Evil’, Australasian Journal of Philosophy, 81.
Alston, William P. (1991). Perceiving God: The Epistemology of Religious Experience, Ithaca: Cornell University Press.
Alston, William P. (1996). ‘Some (Temporarily) Final Thoughts on Evidential Arguments from Evil’, In The Evidential Argument from Evil, Daniel Howard-Snyder (ed.), Bloomington, IN: Indiana University Press.
Anderson, David James (2012). ‘Skeptical Theism and Value Judgments’, International Journal for Philosophy of Religion,72 (1).
Beaudoin, John (2005). ‘Skepticism and the Skeptical Theist’, Faith and Philosophy, 22.
Bergmann, Michael (2001). ‘Skeptical Theism and Rowe’s New Evidential Argument from Evil, Noûs,35.
Bergmann, Michael (2009). ‘Skeptical Theism and the Problem of Evil’, In The Oxford Handbook to Philosophical Theology, Thomas Flint and Michael Rea (eds.), New York: Oxford University Press.
Bergmann, Michael (2012). ‘Commonsense Skeptical Theism’, In Science, Religion, and Metaphysics: New Essays on the Philosophy of Alvin Plantinga,Kelly Clark and Michael Rea (eds.), Oxford University Press.
Bergmann, Michael and Michael Rea (2005). ‘In Defence of Skeptical Theism: A Reply to Almeida and Oppy’, Australasian Journal of Philosophy, 83(2).
Fales, Evan (1992). ‘Should God Not Have Created Adam?’, Faith and Philosophy,9.
Hasker, William (2010). ‘All Too Skeptical Theism’, International Journal for Philosophy of Religion, 68.
Howard-Snyder, Daniel (1996). ‘The Argument from Inscrutable Evil’, In The Evidential Argument from Evil, Daniel Howard-Snyder (ed.), Bloomington, IN: Indiana University Press.
Howard-Snyder, Daniel(1992). Inscrutable Evil and the Silence of God, PhD dissertation, Syracuse University.
Howard-Snyder, Daniel (1996 a). ‘The Argument from Inscrutable Evil’, In The Evidential Argument from Evil,Daniel Howard-Snyder (ed.), Bloomington, IN: Indiana University Press.
Howard-Snyder, Daniel (1996 b). The Evidential Argument from Evil,Bloomington, IN: Indiana University Press.
Jordan, Jeff (2006). ‘Does Skeptical Theism Lead to Moral Skepticism?’, Philosophy and Phenomenological Research, 72.
Maitzen, Stephen (2007). ‘Skeptical Theism and God’s Commands’, Sophia, 46 (3).
Maitzen, Stephen (2009). ‘Skeptical Theism and Moral Obligation’, International Journal for Philosophy of Religion 65 (2).
Perrine, Timothy and Stephen J. Wykstra (2017). ‘Skeptica Theism’, In The Cambridge Companion to the Problem of Evil, Chad Meister and Paul K. Moser (eds.), Cambridge: Cambridge University Press.
Piper, Mark (2007). ‘Skeptical Theism and the Problem of Moral Aporia’, International Journal for Philosophy of Religion, 62.
Rowe, William (1979). ‘The Problem of Evil and Some Varieties of Atheism’, American Philosophical Quarterly, 16.
Rowe, William L. (1995). ‘William Alston on the Problem of Evil’, in The Rationality of Belief and the Plurality of Faith, Thomas D. Senor (ed.), Cornell University Press.
William Rowe (1996). ‘The Evidential argument from Evil: A Second Look’, in The Evidential Argument from Evil, D. Howard-Snyder (ed.), Bloomington, IN: Indiana University Press.
Rowe, William L. (1988). ‘Evil and Theodicy’, Philosophical Topics, 16.
Russell, Bruce (1996). ‘Defenseless’, In The Evidential Argument from Evil,Daniel Howard-Snyder (ed.), Bloomington, IN: Indiana University Press.
Schnall, Ira (2007). ‘Skeptical Theism and Moral Skepticism’, Religious Studies, 43.
Sehon, Scott (2010). ‘The Problem of Evil: Skeptical Theism Leads to Moral Paralysis’, International Journal for Philosophy of Religion, 67.
Swinburne, Richard (1977). ‘The Problem of Evil’, in Reason and Religion Stuart, C. Brown (ed.), Ithaca, NY: Cornell University Press.
Swinburne, Richard (1991/1979). The Existence of God, Oxford: Clarendon.
Swinburne, Richard (1998). Providence and the Problem of Evil, Oxford: Clarendon Press.
Tooley, Michael (1991). ‘The Argument from Evil’, Philosophical Perspectives, 5.
Trakakis, Nick (2007). The God Beyond Belief: In Defence of William Rowe's Evidential Argument from Evil, Springer Netherlands.
Wykstra, Stephen J. (1984). ‘The Humean Obstacle to Evidential Arguments from Suffering: On Avoiding the Evils of ‘Appearance’’, International Journal for the Philosophy of Religion, 16 (2).
Wykstra, Stephen J. (2017). ‘Skeptical Theism’, in The Cambridge Companion to the Problem of Evil, Chad Meister and Paul Moser (ed.), Cambridge University Press.
Yandell, Keith E. (1993). The Epistemology of Religious Experience, Cambridge University.