نگاه تاریخی به دین در فلسفة هگل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه فلسفة دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

آن‌چه فلسفة دین هگل نامیده می‌شود حاصل نگاه فلسفی وی به دین است. در نظام فلسفی هگل، هنر، دین، و فلسفه در بخش روح مطلق قرار دارد. هنر نمود حسی، دین نمود تمثّلی، و فلسفه صورت عقلی (مفهوم) امر مطلق است. این سه مقوله در نسبتی دیالکتیکی با یک‌دیگر قرار دارند. دین آنتی‌تزِ (وضع مقابل) هنر، و فلسفه سنتز (وضع مجامع) هنر و دین است. مهم‌ترین تحولی که به‌وسیلة هگل، دربارة دین، در تاریخ تفکر پدید آمد پیدایش نگاه تاریخی به دین بود. هگل دین را در سیر تطور روح در تاریخ، در نسبت با تمامی مقولات و در کنار سایر عناصر سازندة فرهنگ می‌بیند. وی در درس‌گفتارهایی دربارة فلسفة دین، به‌نحو جزئی‌تر ادیان بزرگ تاریخی را براساس طرح گستردة خود تحلیل می‌کند. هگل در تفسیر تاریخی خود از ادیان ابتدا از ادیان شرق آسیا، به منزلة‌ ادیان طبیعی، شروع می‌کند و پس‌از بررسی ادیان ایرانی، شرق میانه، یونانی، و یهودی، که آن‌ها را ادیان روحانی می‌نامد، به دین مسیحیت می‌رسد و آن را دین مطلق و منزل می‌نامد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Historical Outlook to Religion in Hegel’s Philosophy

نویسنده [English]

  • Ali Asghar Mosleh
Associate Professor of Philosophy at Allame Tabatabaii University
چکیده [English]

Hegel’s philosophy of religion is the result of his philosophical outlook to i. In his philosophical system, art is the sensuous appearance, religion the representational form, and philosophy is the rational form of Geist. These three categories are in a dialectical relation to each other. Religion is the antithesis of art, and philosophy is the synthesis of them. We owe the appearance of historical outlook to religion to Hegel. He considers religion in the process of evolution of spirit in history, in relation to all categories and other constituent elements of culture. In his lectures, he specially analyses  the great historical religions according to his vast major  project. Hegel’s point of departure in historical interpretation of religion is Eastern religions as natural religions, and after considering Iran, Middle East, Greek and Jewish religions as spiritual ones come to Christianity that he called absolute and revealed religion.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religion
  • Philosophy of Religion
  • Hegel
  • Christianity
  • historical outlook