تبیین نظریة دین طبیعی با تأکید بر رویکرد فرگشتی دانیل دِنت و نقدهای خداباورانة آلوین پلنتینگا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه مازندران

چکیده

در این مقاله ابتدا با تبیین نظریة دین طبیعی، بررسی زیست‌شناسانه‌ای از دین ارائه می‌شود و دین هم‌چون پدیده‌ای طبیعی بررسی می‌شود. از نظر نئوداروینیست‌ها دین حتی اگر متعالی و از جهان دیگر باشد می‌تواند به عنوان پدیده‌ای طبیعی که به توسط انسان ظهور یافته و محقق ‌شود، ملاحظه شود. برای تفسیر رویکرد دین طبیعی می‌توان گفت نئوداروینیست‌هایی چون دِنت، نمی‌خواهند دین را «تبیین» کنند، بلکه می‌خواهند علاقة انسان‌ها را به دین به صورت فرگشتی بیان کنند؛ یعنی در این تبیین، روایتی تاریخی و فرگشتی از دین ارائه می‌شود و همچنین دین را از امور سازگار با اجتماع می‌داند که توانسته است در یک انتخاب طبیعی باقی بماند. استدلال دنت در خصوص ماندگاری دین این است: «دین به این علت باقی مانده است که قدرت نظم‌بخشیدن به اجتماع را داشته باشد وگرنه طبیعت آن را از میان می‌برد». از بین خداباوران معتقد به نظریة تکامل، پلنتینگا نقدهایی به دِنت مبنی بر نظریة خود بر اساس خداباوری و «فرگشت خدابنیاد» وارد می‌کند، از نظر پلنتینگا خدمت عمدة دِنت به موضوع فرگشت و دین‌پژوهی تکاملی ناظر به طرح نظریة ایدة خطرناک داروین است. ما در این مقاله نشان خواهیم داد، ایدة داروین، لزوماً خطرناک نیست و می‌توان فرگشت را به عنوان الگویی برای آفرینش الهی درنظر گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Natural Religion Theory Explanation; With an emphasize on the evolutionary approach of Daniel Dennett and Alvin Plantinag’s theistic critiques

نویسنده [English]

  • Hazhir Mehri
چکیده [English]

Explaining the theory of natural religion, this paper has offered a biological explanation of religion, and religion is studied as a natural phenomenon. For Neo-Darwinists, religion even if it is transcendental and belongs to the other world can be considered as a natural phenomenon which is emerged and actualized by human beings. To interpret natural religion approach one can say that Neo-Darwinists like Dennett, don’t want to ‘explain’, but want to express people’s interest in religion evolutionary, i.e., they want to offer a historical and evolutionary narrative of religion, and also believe that religion consistency to community is the cause of its survival in a natural selection. Dennett's argument regarding the persistency of religion is so: ‘religion has been remained due to the fact that it has had the power to regulate community otherwise it was eliminated by nature. Among the theists believing in the theory of evolution, Plantinga has presented some criticisms against Dennett's approach, on the basis of his theory of theism and ‘God-based evolution’. For Plantinga, Dennett major service to evolution and evolutionary religious studies refers to Darwin's dangerous idea. In this article we will show that Darwin's idea is not dangerous necessarily and one can consider evolution as a model of God's creation pattern.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Darwinism
  • Religion study
  • Evolution
  • Dennett
  • Plantinga
 

‌Dawkins, Richard (2003). A Devil s Chaplain: Reflection on Hope, Lies, Science, and Love, Boston: Houghton Mifflin.

Dennett, Daniel (2006). Breaking the Spell: Religion as a Natural Phenomenon, Penguin Group.

Dennett, Daniel (2003). ‘The Baldwin Effect: A Crane, Note Skyhook’, In Bruce H. Weber & David J. Depew (eds.), Evolution and Learning: The Baldwin Effect Reconsidered. MIT Press

Dennett, Daniel (2001). ‘Collision, Detection, Muuselot, and Scribble: Some Reflections on Creativity’, In David Cope, Virtual Music, Computer Synthesis of Musical Style, Cambridge, Mass: MIT press.

Dennett, Daniel (1996). Darwin's Dangerous Idea: Evolution and the Meanings of Life, Simon & Schuster; reprint edition.

Dennett, Daniel and Alvin Plantinga (2010). Science and Religion, Oxford University Press.

James, William (1902). The varieties of Religious Experience, Martin Marty (ed.). New York: penguin.

Lawson, Thomas (2002). Bringing Ritual to Mind: psychological Foundations of Cultural Forms, Cambridge: Cambridge University press.

Plantinga, Alvin (2011). Where the Conflict Really Lies: Science, Religion, and Naturalism, Oxford: Oxford University Press.

Wittgenstein, Ludwig (1953). Philosophical Investigations, Oxford: Blackwell.