الگوی الهیات اجتماعی اسلامی در اندیشه و آثار موسی صدر؛ امت واحده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه تربیت مدرس

2 دکتری دانشگاه ادیان و مذاهب

چکیده

موسی صدر یکی از بارزترین اندیشمندان و مصلحان مسلمان معاصر است که با رویکرد الهیاتی خود مسائل و معضلات اجتماعی را شناسایی کرده و در پی حل آن برآمده ­است. حضور این اندیشمند به طور هم‌زمان در دو حوزة نظر و عمل‌، ضرورت بررسی و مطالعة آثار و اندیشه و نحوة عمل وی را دوچندان کرده است. این رساله با توجه به ادبیات موجود در موضوع الهیات اجتماعی‌، و مطالعة آثار و اسناد برجای‌مانده از صدر، با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، به تجزیه‌وتحلیل آرای و اندیشه‌های وی می‌پردازد و با رویکردی تطبیقی، تلاش خود را در تحلیل و تبیین الگوی ایشان از الهیات اجتماعی اسلامی به‌کار می‌بندد. مطالعة ابعاد انسان‌شناختی‌، اجتماعی، دین‌شناختی‌، معرفت‌شناختی و اخلاق اجتماعی این اندیشمند، مبانی رویکرد اجتماعی وی به الهیات را تشکیل می‌دهد. نگاه ارزش‌مند و کرامت‌بنیاد صدر به انسان‌، رویکرد مردم‌سالارانه و دموکراتیک او به جامعه، تفسیر انسان‌گرایانة ایشان از دین و تلقی از دین به عنوان آیین زندگی و مبنای نظامات اجتماعی و ابزاری در تحقق‌بخشیدن به آمال و آرزوهای بشری و رفع آلام و دردها‌، و درنهایت، نگاه جامع او به شناخت و معرفت و توجه به سایر منابع شناخت در کنار ارزش‌شناسی دین‌، به منظومه‌ای از ارزش‌های انسانی منجر می‌شود که در سایة آن، برپایی نظام عادلانة مطلوب معنا می‌شود. در‌نهایت، الگوی الهیات اجتماعی صدر، که حاصل الگوی الهیاتی تفسیر اجتماعی است، تحت عنوان «الگوی الهیات اجتماعی مبتنی بر امت واحده» تفسیر گردیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The pattern of Islamic social theology in the thought and works of Sadr: Unified Ummah

نویسندگان [English]

  • Seyed Alireza Hosseini Beheshti 1
  • Fatima Moridi 2
چکیده [English]

Imam Musa Sadr is one of the most known contemporary Muslim thinkers and reformers that through his theological approach has identified some social problems and has sought to solve them. His presence in the realm of practice and theory simultaneously, necessitates the need to study his thoughts and his methods of action. Considering the existing literature on the subject of social theology, and studying the Sadr’s works, using descriptive-analytic method, this paper analyzes his ideas, and through a comparative approach, tries to analyze and explain his pattern of Islamic social theology. As we will see, anthropological, social, religiological, epistemological and social ethics aspects of Sadr’s thought form the foundations of his social approach to theology.
 His worthy and dignity-oriented attitude to Human, his democratic approach to community, His humanistic interpretation of religion and regarding religion as the rules of life and the base of social system and as a tool to actualize human wishes and to diminish human pains, and finally his comprehensive look at knowledge and considering other knowledge sources alongside religion, leads to a system of thought in virtue of which the establishment of a desired justice system is interpreted. Finally, we will interpret the Sadr’s pattern of Islamic social theology as ‘the pattern of social theology based on unified Ummah ’

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sadr
  • pattern of Islamic social Theology
  • unified Ummah
  • Islam as the rules of life