بررسی تطبیقی مسئلة شر در فلسفة ملاصدرا و لایب‌نیتس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای کلام امامیه، دانشگاه تهران، مدرس گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا

2 استاد فلسفه دانشگاه تهران

چکیده

مسئلة معروف شر از مسائل مهم و دیرین کلامی- فلسفی است که غالب ادیان به آن پرداخته‌اند و فیلسوفان دین نیز با نگاهی نو این موضوع را بررسی می‌کنند. این نوشتار به روش تحلیل گزاره‌ای به بیان و بررسی دیدگاه ملاصدرا و لایب‌نیتس در این باره می‌پردازد. ملاصدرا با توجه به مقتضیات زمانه با رویکردی سنتی دیدگاه خود را بیان داشته است. لایب‌نیتس با رویکردی سنتی و نو در این مورد بحث کرده است. مبانی و راه‌حل اصلی مسئلة شر در ملاصدرا و لایب‌نیتس یک‌سان است. از میان راه‌حل‌هایی که این دو فیلسوف ارائه داده‌اند راه‌حل سنتی و مناقشه‌برانگیز عدمی‌بودن شر مشترک است. در مقایسة راه‌حل مهم هر دو با سایر راه‌حل‌هایشان به این نتیجه می‌رسیم که درمجموع، راه‌حل‌های آن‌ها دارای انسجام مبنایی نیست؛ چراکه در یک راه‌حل، شر را عدمی می‌دانند در حالی که لازمة راه‌حل‌های دیگر آن‌ها وجودی‌دانستن شر است. درمجموع راه‌حل‌های ملاصدرا و لایب‌نیتس پاسخ‌گوی چالش‌های معاصرین در این باره نیست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Problem of Evil in the Philosophy of Mulla Sadra and Leibniz; A comparative study

نویسندگان [English]

  • Aboozar Nowrozi 1
  • Reza Berenjkar 2
چکیده [English]

The problem of evil is one of the most important and well-known theological and philosophical issues which most of religions have dealt with it and philosophers of religions have addressed this issue through a new look. This article through propositional analysis, reviews the Mulla Sadra and Leibniz's views on the problem. Due to circumstances of time, Mulla Sadra expressed his views on the issue with a traditional approach, but Leibniz is discussed it with traditional and also new approaches. The Foundations of Sadra and Leibniz and their original solutions to the problem are the same. Among the solutions that these two philosophers have addressed, the old and controversial solution, that evil is absence and really doesn’t exist, is shared. In general, their solutions do not have a basic coherency, because in one solution they deny the existence of evil, while the precondition of their other solutions is the existence of evil.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The problem of evil
  • evil
  • Mulla Sadra
  • Leibniz