خلود در عذاب از دیدگاه ملاصدرا و ابن عربی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکدة الهیات، دانشگاه امام صادق (ع)

2 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدة الهیات، دانشگاه امام صادق (ع)

چکیده

مسئلة جاودانگی نفس در جهنم و بقا در عذاب الهی ازجمله مسائل مهم کلامی و اعتقادی است که از همان آغاز، توجه بسیاری از متفکرین مسلمان را به خود جلب کرده است. در این میان ملاصدرا به اشکالاتی که در باب خلود در عذاب وجود دارد اشاره می‌کند و سعی کرده است با پاسخ‌دادن به آن‌ها و اثبات خلود برخی از کفار در جهنم، هرگونه اندیشة مبنی بر عدم خلود را رد کند. اما به نظر نگارنده پاسخ وی ناکافی بوده و نمی‌تواند عقیده به خلود را ثابت کند. بنابراین با ردشدن استدلالاتی که ملاصدرا بر خلود در عذاب کرده، این مسئله توجیهی عقلی نخواهد یافت و صحت آن منوط به پذیرش نصوص دینی خواهد بود. اما ابن عربی بر خلاف ملاصدرا سعی کرده با تأویل آیاتی که به مسئلة خلود جهنمیان در عذاب اشاره کرده‌اند، راهی برای رهایی از مسئلة خلود بیابد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mulla Sadra and Ibn Arabi on Sustainability in Retribution

نویسندگان [English]

  • Mohammad Heydari-Fard Heydari-Fard 1
  • Mohammad Kazem Forghany 2
چکیده [English]

The problem of eternity of the soul in the hell, and sustainability in the divine punishment is among the most important theological and doctrinal issues which has drawn the attention of Muslim thinkers from the beginning. Mulla Sadra indicated the problems concerning the issue, and tried to answer them. He wants to prove the sustainability of unbelievers in the hell, so he rejects any kind of account which holds punishment un-sustainability. But as the article points out, his proof is insufficient and could not yield the sustainability.
By disproving the Mulla Sadra's arguments for sustainability, it will be clear that ‘sustainability’ has not a rational justification, so it should be the subject of religious texts, that is based on the text we should accept or refuse the believe. Ibn Arabi unlike Mulla Sadra, had tried through interpretation of the verses which refer to sustainability of unbelievers in retribution, finds a way to get rid of the sustainability issue

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mulla Sadra
  • IBN ARABI
  • sustainability of soul
  • nature changing
  • divine punishment